
خیار یا بادرنگ گیاهی از خانواده کدو قلیایی، تیره یکدوییان است. خیار ساقه ای بالارونده دارد که میوهها از آن آویزان میشوند این ساقه نیز به عنوان گیاه خوراکی استفاده دارد. خیار به سه شکل یافت میشود، خیار مخصوص خیارشور، خیار بی دانه (گلخانه ای) و خیار بریدنی (یا خیار مجلسی). خیار در اصل بومی آسیای جنوبی است اما تقریبا در همه ی قارهها رشد میکند. انواع بیماری های خیار عبارتند از:
سفیدک پودری خیار
اولین نشانههای بیماری گیاهی سفیدک پودری خیار روی برگهای مسن بوته قابل مشاهده است. در ابتدا این بیماری باعث تشکیل لکههای سفید رنگ روی سطح بالایی برگها و ساقه می شود. با ادامه بیماری، پوشش سفید رنگ دو طرف برگ و ساقه را می پوشاند. این بیماری تاثیر مستقیمی روی میوه ندارد، اما از بین رفتن برگها باعث کاهش محصول یا آفتاب سوختگی آن ها میشود.
عامل بیماری گیاهی سفیدک پودری خیار، قارچ Sphaerotheca Fuliginea است.
پوسیدگی رایزوکتونیایی خیار (Cucumber Rhizoctonia Rot)
بیماری گیاهی پوسیدگی رایزوکتونیایی یا پوسیدگی شکمی خیار در مناطق مرطوب و خنک بیشتر قابل مشاهده است. این بیماری در ابتدا باعث زرد یا قهوهای شدن پوست میوههای خیار میشود. با گسترش بیماری گیاهی پوسیدگی رایزوکتونیایی خیار روی میوه، لکههای آبسوخته و تیره به خصوص در قسمتهایی که در تماس با سطح خاک هستند ایجاد میشود. در صورتی که رطوبت در این نواحی وجود نداشته باشد، زخمها به شکل فرورفتگی خشک درمیآید و در صورت وجود رطوبت، توده قارچی قهوهای رنگ روی نواحی پوسیده تشکیل میشود.
عامل بیماری گیاهی پوسیدگی رایزوکتونیایی خیار، قارچ Rhizoctonia Solani است.
بوته میری خیار (Cucumber Dampig Off)
بیماری گیاهی بوته میری یا مرگ گیاهچه، انتشار جهانی دارد و از ابتدای جوانه زنی بذور به محصولات آسیب می رساند. علایم روی ریشه به صورت پوسیدگی نرم و بروز زخمهایی به رنگ قهوهای یا زیتونی است. با آلودگی ریشهها علایم دیگری از جمله پژمردگی، عقبماندگی از رشد و در نهایت خشک شدن بوته نیز دیده میشود. علایم اولیه بیماری روی میوه به شکل لکههای آبسوخته و کوچک است. گسترش بیماری روی میوه بسیار سریع بوده و باعث ایجاد بافتهای نرم و مایل به قهوهای روی آن ها میشود.
عامل بیماری گیاهی بوته میری خیار، قارچ Pythium است.
سفیدک داخلی خیار (Cucumber Downy Mildew)
بیماری گیاهی سفیدک داخلی که با نام سرخک نیز معروف است، از مهم ترین بیماریهای خیار به خصوص در کشت گلخانه ای است. بیماری گیاهی سفیدک داخلی در ابتدا باعث ایجاد لکههایی رنگپریده، پراکنده، زاویه دار و آبسوخته روی برگ میشود. این بیماری باعث ایجاد پوشش کرکی بنفش یا خاکستری رنگ در زیر برگها میشود و همچنین لکه های زرد رنگ به اندازه یک تا دو سانتی متر روی برگها تشکیل میشود. با گسترش بیماری لکهها بزرگتر میشوند و به رنگ قهوهای درمیآیند. در نهایت قسمتهای آلوده بافت میمیرند و برگ به سمت بالا پیچیده میشود. عامل این بیماری به ندرت به میوه حمله میکند، اما میوه بوتههای آلوده کوچک و فاقد کیفیت می شوند.
عامل بیماری گیاهی سفیدک داخلی خیار، قارچ Pseudoperonospora Cubensis است.
پوسیدگی ریشه خیار (Cucumber Root Rot)
بیماری گیاهی پوسیدگی در تمام مراحل رشد روی تمام قسمتهای بوته های خیار آلودگی ایجاد میکند. آلودگی گیاهچهها در مراحل ابتدایی رشد باعث لهیدگی یا پوسیدگی جوانه میشود و به طور کامل از بین میرود. علایم بازر بیماری غالبا در اطراف ریشه، به صورت زخمهای قهوهای و پژمردگی گیاه قابل مشاهده است. نشانه های بیماری روی ساقه به صورت زخمهای آب سوخته و زیتونی تیره است که باعث سوختگی ساقه ها میشود. علایم بیماری روی برگها به صورت لکه های بافت سوخته همراه با حاشیه سبز تیره یا رنگ پریده دیده میشود. علایم بیماری روی میوههایی که در تماس با سطح خاک هستند به صورت زخمهای آبسوخته هستند. گسترش آلودگی روی میوه باعث تشکیل بافت قارچی سفید روی آن ها میشود.
عامل بیماری گیاهی پوسیدگی ریشه خیار، باکتری Phytophthora Capsisi است.
بیماری زردی رگبرگ خیار (Cucumber vein yellowing)
در این نوع بیماری رگبرگ های برگ خیار زرد و روشن بوده و علایم کلروز و نکروز در گیاه دیده می شود. گیاه کوتاه باقی مانده و عملکرد به طور معنی داری کاهش می یابد. علایم بیماری در خیارهای پارتنوکارپیک شدید خواهد بود، در حالی که که خیارهای غیرپارتنوکارپیک میزبان های بدون علایم بیماری هستند. بر روی میوه های خیار علایم موزاییک سبز روشن و تیره دیده می شود.
ویروس زردی رگبرگ خیار توسط مگس سفید (Bemisia tabaci) انتقال می یابد. این مگس می تواند ویروس را از گیاهی به گیاه دیگر منتقل کند.