گروه مشاوران برندینگ فراسو
دانستنی‌هاگياه

معرفی درخت خرمالو

نهال های خرمالو که طی 8 - 7 سال بالغ می شوند و به مرحله میوه دهی می رسند، غالباً برای کاشت در اطراف منازل مسکونی و حواشی رودخانه ها توصیه می گردند.

خرمالو به میوه های خوراکی برخی گونه های درختی جنس “Diospyros” از خانواده “آبنوسیان” گفته می شود. ارقام ژاپنی و آمریکایی از رایج ترین انواع خرمالو در جهان محسوب می گردند. واژه “persimmon” از زبان سرخپوستان مناطق شرقی ایالات متحده آمریکا اتخاذ گردیده و به معنی میوه خشک است. درخت خرمالو نسبت به طیف وسیعی از اقالیم سازگارند و در مقابل بسیاری از آفات و بیماری های گیاهی متحمل هستند. آنها از آخرین درختانی هستند که در بهار برگدار می گردند و تا تکمیل برگ ها به گلدهی نمی پردازند لذا غالباً از سرمای دیررس بهاره آسیب جدی نمی بینند.

درخت های خرمالو که طی ۸ – ۷ سال بالغ می شوند و به مرحله میوه دهی می رسند، غالباً برای کاشت در اطراف منازل مسکونی و حواشی رودخانه ها توصیه می گردند.

درخت خرمالو بومي كشور چین است و جزو درختان برگریز با برگ هاي پهن و سیخي مي باشد كه در چین موسوم به “Shizi” و در ژاپن معروف به “Kaki” است. این میوه ابتدا در آسیاي شرقي و پاكستان سپس در سده ۱۸۰۰ میلادي به كالیفرنیا و اروپا و در دهه ۱۸۹۰ میلادي به برزیل گسترش یافت. برخي معتقدند كه ماركوپولو زمانیكه در اوایل قرن چهاردهم میلادي به تجارت با چین مي پرداخت، باعث انتقال خرمالو به سواحل مدیترانه اي فرانسه، ایتالیا، جنوب روسیه و الجزایر گردیده است. ارقام ژاپني خرمالو موسوم به “Hachiya”  وسیعاً پرورش مي یابند. این میوه در زبان انگلیسي موسوم به “date-plum” به معني “خرما-آلو” است كه از واژه فارسي خرمالو (khormaloo) اشتقاق یافته است و بواسطه مزه تركیبي آندو در خرمالو مي باشد.

گیاهشناسی درختان خرمالو:

درخت خرمالو از خانواده “آبنوسان”(Ebenaceae) و جنس خرمالو(Diospyros) محسوب می گردد.

واژه ” Diospyros ” منبعث از لغات یونانی ” Dios ” و ” Pyros ” بمعنی “غذای خدایان”(divine food) می باشد. این جنس بنابر مستندات باغ  گیاهشناسي “كیو” حدود ۱۰۰۰ – ۷۰۰ گونه را شامل می شود که دربرگیرنده گیاهان متفاوتی بشرح است:

الف) از نظر شکل ظاهری شامل:

۱-الف- درختی

۲-الف- درختچه ای

۳-الف- بوته ای

ب) از نظر دوام رشد سالانه شامل:

۱-ب- همیشه سبز

۲-ب- خزان پذیر

مبدأ بیشترین درختان خرمالو از مناطق گرمسیری است امّا تعدادی با منشأ معتدله نیز وجود دارند لذا بر این اساس آنها را به دو دسته اصلی زیر تقسیم می کنند:

الف) دسته ای که برای تولید میوه پرورش می یابند که موسوم به ” persimmon ” هستند.

ب) گروهی که برای تهیّه تخته و الوار پرورش می یابند و موسوم به ” ebony ” می باشند.

۱-ب- مولد الوار سیاه

۲-ب- مولد الوار راه راه

درختان خرمالو را اصولاً برای نیل به ۴ هدف زیر پرورش می دهند:

الف) الوار تیره، سخت و سنگین

ب) میوه ها

پ) گیاه زینتی

ت) ارزش اکولوژیک

درخت خرمالو از درختان مهم بسیاری از اکوسیستم ها از جمله جنگل های : چین تا ارتفاع ۱۵۰۰ متر، منطقه هاوایی، هیرکانی کاسپین، ماداگاسکار، مانگرو گینه و نواحی مرتفع بارانی بشمار می آید.

درختان تمامي گونه هاي خرمالو داراي برگ هاي شق و راست هستند امّا برگ هاي درختان ماده در برخي ارقام اندازه كوچكتري نسبت به پایه هاي نر دارند. برگ ها قبل از رسیدن میوه ها مي ریزند تا میوه ها از عناصر غذایي آنها بهره گیرند. برگ های خرمالو توسط لاروهای بالپولک داران (پروانه ها) مصرف می گردند.

مجموعه كاسبرگ ها یا “كاسه گل”(calyx) معمولاً حتي پس از برداشت بر روي میوه باقي مي ماند امّا بمحض رسیدگي میوه براحتي جدا مي شود.

میوه هاي خرمالو از نظر گیاهشناسي یك نوع سته(berry) محسوب مي گردند. آنها داراي رشد سریعي هستند لذا نسبت به تنش هاي اقلیمي واكنش تندتري نشان مي دهند. میوه های نارس و سبز رنگ خرمالو سرشار از تانن ها مي باشند و مزه اي تلخ با خاصیت گس و قابض دارند لذا اغلب  گیاهخواران از مصرف

آنها تا زمان رسیدگی و بلوغ اجتناب می ورزند. میوه هاي كاملاً رسیدۀ خرمالو حاوي مواد ژله اي در درون پوسته اي چرمي هستند. میوه هاي رسیده سرشار از گلوكز امّا مقدار پروتئین كمي دارند.

میوه هایي نظیر خرمالوي ژاپني یا ” kaki ” رقم ” Hachiya ” كه داراي بافت نرم و چسبناكي هستند، از مزه دلنشیني برخوردار نمي باشند. برخي میوه هاي خرمالو داراي بافت فیبري با مزه اي شیرین و اندكي تند هستند.

میوه هاي مدوّر و نارنجي در دوره نارسي قابل مصرف نیستند امّا پس از رسیدن كاملاً نرم و لذیذ مي شوند. میوه هاي رسیدۀ خرمالو در نژادهاي اهلي به رنگ هاي زرد نارنجي تا قرمز نارنجي مشاهده ميگردند.

میوه هاي خرمالو در اندازه هاي مختلفي با قطر ۹ – ۱.۵ سانتیمتر و اشكال زیر مي باشند:

الف) كروي

ب) مازوئي

پ) كدو تنبلي

مهمترین ارقام خرمالو:

۱. خرمالوی آمریکایی:

خرمالوی آمریکایی با نام علمی ” Diospyros virginiana ” بومی ایالات متحده آمریکا است كه در قیاس با خرمالوی ژاپنی حاوی مواد مغذی بیشتری از نظر: ویتامین C، کلسیم، آهن و پتاسیم می باشد. میوه های خرمالوی آمریکایی را معمولاً پس از بخارپز کردن بصورت پودینگ مصرف می کنند.

۲. خرمالوی سیاه:

خرمالوی سیاه با اسامی مصطلح ” black sapote ” و ” black persimmon ” و نام علمی ” Diospyros digyna ” بومی کشور مکزیک است و مولد میوه هایی با پوست سبز و گوشت سفید می باشد که در مرحله رسیدگی به رنگ سیاه تغییر می یابد.

۳. خرمالوی بیرنگ:

این گیاه با اسامی مصطلحی چون “مانگروی کره ای” ، “سیب مخملی” ، ” Mabolo ” و نام علمی ” Diospyros discolor ” بومی کشور فیلیپین است و در زمان رسیدگی به رنگ قرمز براق در می آید.

۴. خرمالوی هندی:

خرمالوی هندی با نام علمی ” Diospyros peregrina ” از درختان کند-رشد بومی سواحل غربی بنگال است. میوه های خرمالوی هندی به رنگ سبز هستند و در زمان رسیدگی به زردی می گرایند. این میوه ها نسبتاً کوچک و فاقد طعم قابل ملاحظه ای می باشند و کاربردهای داروئی بیشتری در قیاس با مصارف خوراکی یافته اند.

۵. خرمالوی تکزاسی:

این گیاه موسوم به ” Texas persimmon ” و نام علمی ” Diospyros texana ” از گونه های بومی مناطق مرکزی و غربی تکزاس و جنوب غربی “اوکلاهما” در ایالات متحده آمریکا و بخش هایی از شمال شرقی کشور مکزیک است. میوه های این گونه نسبتاً کروی با رنگ های سیاه تا ارغوانی تیره و قطر ۲.۵- ۱.۵ سانتیمتر هستند كه در ماه آگوست می رسند. از میوه های بالغش بصورت تازه خوری ، پودینگ و فرنی مصرف می کنند.

۶. خرمالوي الواري:

این گیاه موسوم به ” ebony ” با نام علمي ” Diospyros spp ” بمنظور تهیّه تخته و الوار پرورش مي یابد و داراي ارقامي با الوارهاي سیاه و راه راه مي باشد.

پرورش بذری درختان خرمالو:

۱) برای تهیّه بذور مناسب برای کاشت خرمالو از میوه های کاملاً رسیده بهره می گیرند. برای این منظور میوه های کاملاً رسیدۀ خرمالو را در اواخر پائیز از درخت می چینند. اینگونه میوه ها به رنگ نارنجی روشن با بافت نرم هستند.

۲) میوه ها را بشكافید و دانه های آجری رنگ آنها را خارج ساخته و بلافاصله تمیز نمائید زیرا بافت ژله ای میوه خرمالو می تواند تحت سرایت کپک ها قرار گرفته و به تخمیر بذور بینجامد. میوه های تمیز شده را با حوله کاغذی به مدت ۴۸ ساعت خشک کنید.

۳) بذور را با مقداري پیت مخلوط نموده سپس آنها را مرطوب سازید آنگاه در پاکت پلاستیکی بپیچید و برای حدود ۲ ماه در دمای ۴۱ – ۳۶ درجه فارنهایت درون یخچال قرار دهید.

۴) مکانی با خاک سرشار از هوموس و کاملاً نورپذیر یعني برخورداری چند ساعته از تابش مستقیم خورشید در هر روز انتخاب نمائید و آنرا به عمق ۸ اینچ شخم بزنید سپس شیارهای کم عمقي با کمک فوکا یا بیلچه ایجاد کرده و شیارها را بخوبی آبیاری نمائید.

۵) بذور را از یخچال خارج نموده و در آب ولرم برای مدت ۳ – ۲ روز بخیسانید. بذور را با فواصل ۱۲ اینچ و عمق ۱.۵ اینچ درون شیارها بکارید. کاشت بذور را می توان در بهار یا اوایل پائیز انجام دهید.

۶) دانهال های ظریف را در پائیز به فاصله هر ۶ فوت تنک نمائید تا پس از یکسال به ارتفاع ۸ اینچ دست یابند. در ضمن پائیز سال بعد مجدداً به تنک کردن آنها مبادرت ورزید و فقط نهال های کاملاً سالم و مطلوب را برجا بگذارید. بخاطر داشته باشید که هر اصله درخت خرمالو بالغ تا ارتفاع ۶۰ – ۲۵ فوت خواهد رسید.

واریته های آمریکایی خرمالو نسبتاً کوچکترند امّا در قیاس با واریته های ژاپنی نظیر ” Hachiya ” مقاومت بیشتری در برابر سرما دارند.

اهداف پرورش درختان خرمالو:

الف) مصرف میوه خرمالو:

میوه های خرمالو را از جنبه های عمومی و تجارتی به ۲ دسته تقسیم می نمایند:

۱) میوه های قابض

از این نوع خرمالو می توان به ارقامی نظیر : ” Gionbo ” ، ” Hachiya ” ، ” Hongsi” ،  ” Ormond ” ، ” Saijo ” ، ” Sheng ” و ” Tanenashi ” اشاره نمود. چنین میوه هایی قبل از مرحله رسیدگی از مزه تلخ و گچی برخوردارند.

۲) میوه های غیرقابض:

از این نوع خرمالو می توان ارقامی نظیر : ” Dan gam ” ، ” Fuyu ” ، ” Jiro ” ، ” Soshu” ، ” Hanagosho ” و ” Taishu ” متذکر شد كه قابل مصرف در مراحلي هستند كه هنوز كاملاً بالغ نشده اند.

واریته ” Hachiya ” با میوه های قلبی شکل از رایج ترین انواع خرمالوهای قابض است. آنها به دلیل برخورداری از مقادیر زیاد تانن مطلوب بسیاری از ذائقه ها نیستند و نباید قبل از رسیدن و نرم شدن بافت میوه ها مصرف گردند. مقادیر زیاد تانن چنین میوه هایی را می توان با روش های زیر کاهش داد:

الف) میوه ها در معرض تابش خورشید برای چندین روز قرار می گیرند سپس برای افزایش تولید و تأثیرات اتیلین درون صفحات کاغذی پیچیده می شوند تا بصورت یکنواخت برسند.

ب) چنین فرآیندی را می توان با افزودن مصنوعی گاز اتیلین در فضای انبار خرمالوهای نارس تسریع بخشید. میوه هایی نظیر : سیب ، گلابی و موز نیز از این طریق بصورت مصنوعی رسانیده می شوند.

گاز اتیلین می تواند موجب تغییر ساختار تانن ها گردد و آنها را بحالت نامحلول در آورد درحالیکه موادی نظیر الکل ، دی اکسید کربن و فرآیند سرمادهی مانع رسیدگی میوه ها می شوند. سلول های آسیب دیده میوه ها به تولید اتیلین ترغیب می گردند و بدینطریق باعث تسریع در تجزیه دیواره های سلولی می شوند. چنین مواردی که موسوم به “زیادرسی” است، اغلب با پوسیدگی میوه ها اشتباه گرفته می شود درحالیکه پوسیدگی ها در اثر فعالیت میکروارگانیزم هایی نظیر قارچ ها حاصل می گردند.

میوه های خرمالو در اثر رسیدگی بمرور نرم می شوند تا جائیکه برچه ها بخوبی قابل جویدن می باشند. در این مرحله پوست میوه ممکن است شکافته شود و مجموعه کاسبرگ ها قبل از خوردن میوه ها براحتی قابل تفکیک از میوه هستند.

میوه های واریته ” Tanenashi ” گاهاً حاوی ۲ – ۱ بذر هستند که پس از کاشته شدن به تولید درختان مرتفع تر با میوه های حاوی ۸ – ۶ بذر و تا حدودی متفاوت با والدین منتهی می شوند. دانهال های حاصله نیز نسبت به نماتدهای ریشه حساس هستند.

واریته های غیرقابض خرمالو شباهت زیادی به گوجه فرنگی ها دارند و اغلب موسوم به ” Fuyu ” می باشند. اینگونه میوه ها در حقیقت کاملاً عاری از تانن ها نیستند لذا قبل از مرحله رسیدگی به میزان اندکی گس و قابض می باشند ولی با نیل به مرحله بلوغ بکلی خاصیت تاننی خود را از دست می دهند.

میوه های غیر قابض خرمالو را حتی قبل از اینکه به مرحله رسیدگی برسند و نرم گردند، می توان بصورت تازه مصرف نمود.

میوه های خرمالوی غیر قابض به سه دسته تقسیم می شوند:

الف) خرمالوهای حاصل از گرده افشانی:

اینگونه میوه ها دارای بافت داخلی قهوه ای رنگ می شوند و در ژاپن موسوم به ” goma ” هستند. چنین میوه هایی را می توان درحالیکه هنوز دارای بافت سفتی هستند، مصرف نمود امّا بندرت در سوپر مارکت ها یافت می گردند.

ب) خرمالوی ” Tsurunoko ” موسوم به خرمالوی شکلاتی که دارای بافت قهوه ای تیره ای هستند و خرمالوی ” Maru ” یا خرمالوی دارچینی که طعم تند و معطری دارد.

پ) خرمالوی ” Hyakume ” که بعنوان شکر قهوه ای بفروش می رسد و کیفیت بهتری نسبت به انواع قبلی دارد.

میوه های نارس خرمالو حاوی تانن های محلول هستند که در تماس با اسیدهای معده بلافاصله پلیمریزه می شوند و دلمه های چسبناکی را ایجاد می نمایند که موسوم به “سنگ گیاهی معده” می باشند و قادر به اتصال با سایر مواد معده هستند. سنگ گیاهی معده بسیار سفت و بادوام می باشد. بیش از ۸۵ درصد سنگ های معده در اثر بلع و هضم نشدن میوه های نارس خرمالو حاصل می آیند. عارضه سنگ گیاهی معده ناشی از خوردن خرمالوهای نارس موسوم به ” diospyrobezoar ” اغلب در مناطق پرورش درختان خرمالو به حالت اپیدمی در می آید.

این بیماری بویژه زمانی رُخ می دهد که میوه های خرمالو را با پوست میل نمایند. برای درمان سنگ گیاهی معده تا حدودی می توان از کوکاکولا بمنظور حذف یا چروکیده نمودن ضایعه استفاده کرد وگرنه باید از طریق جراحی اقدام نمود. خوردن میوه های خرمالو با معده خالی هیچگاه توصیه نمی گردد. حیواناتی نظیر اسب در صورت تعلیف با میوه ها و برگ های خرمالو ممکن است دچار ناراحتی های گوارشی مشابهي گردند.

ب) کاربرد چوب درخت خرمالو:

درختان خرمالو از گروه ” ebony ” دارای استفاده های محدودی در صنایع بعنوان تخته و الوار می باشند. چوب درخت خرمالو نسبتاً سخت است و به آسانی ترک می خورد لذا بسختی تحت فرآیند قرار می گیرد. از چوب خرمالو برای تهیّه قفسه ، اثاثیه ، میز بیلیارد ، ماسوره ، کوبه چوگان ، کمان دستی ، ظروف آشپزخانه و فلوت بهره می گیرند. چوب درختان جوان خرمالو نسبتاً کمرنگ امّا انواع مسن متمایل به رنگ قهوه ای تیره هستند.

پ) مصارف داروئی خرمالو:

برگ های درخت خرمالو دارای ترکیبات داروئی زیر می باشند:

۱-پ- ” Isoarborinol methyl ether ” یا ” Cylindrin ”

۲-پ- ” Fatty esters ” از انواع ” α & β-amyrin ”

مواد مذكور داراي خواص ضد باكتري هستند و بر باكتري هاي زیر مؤثرند:

۱- “Escherichia coli ”

۲- “Pseudomonas aeruginosa ”

۳- ” Candida albicans ”

۴- ” Staphylococcus aureus ”

۵- ” Trichophyton mentagrophytes ”

ماده ” amyrin ” به تنهایي داراي خواص: ضد درد و ضد افروختگي است. اخیراً از عصاره میوه خرمالو براي درمان بیماري هاي ویروسي بهره مي جویند.

ت) کاربردهای جانبی خرمالو:

۱-ت- گرچه زنبورها نقش چندانی در گرده افشانی درختان خرمالو ایفاء نمی کنند ولیکن از اینگونه درختان اغلب بعنوان گیاهان “شهد ساز” یاد می شود.

۲-ت- از میوه های سیاهرنگ برخی گونه های خرمالو در ویتنام برای رنگ آمیزی الیاف ابریشمی استفاده می شود.

 

برگرفته از میوه های کلیماکتریک تالیف اسماعیل پورکاظم

 

بیشتر بخوانید:

میوه پاییزی خرمالو و خواص درمانی اش
پرورش و كاربرد خرمالو

۰%

امتیاز کاربر: اولین نفر باشید !
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا